Herdenkingsrede Burgemeester op 11 november 2017

Publicatiedatum: 13/11/17

Geachte Majoor Beckers, vertegenwoordiger van de militaire Provinciecommandant,
Eerwaarde heer pastoor,
Geachte collega’s van het schepencollege, gemeenteraad en OCMW-Raad,
Geachte Ere-Burgemeester en Ere-schepenen,
Geachte leden van de kindergemeenteraad,
Waarde familieleden van slachtoffers,
Beste inwoners,

Ter nagedachtenis van al diegenen die doorheen onze geschiedenis in al onze deelgemeenten door het oorlogsleed getroffen werden, organiseren wij vandaag als gemeentebestuur deze plechtige herdenking. Dit jaar staan in het programma van Glabbeek Herdenkt opnieuw enkele historische gebeurtenissen uit onze eigen gemeente en het oorlogsjaar 1917 centraal.

Ook in deelgemeente Kapellen zijn er nog heel wat herinneringen van oorlogsleed gedurende de voorbije 220 jaar. Zo waren er hier tijdens de Franse bezetting in november 1798 regelmatig gevechten tussen boerenkrijgers en de Franse bezettingstroepen. In buurgemeente Meensel-Kiezegem vielen  op 27 november 1798 een 500-tal boerenkrijgers uit Diest een Frans detachement aan, dat hier in Kapellen was ingekwartierd. De bronzen gedenkplaat op de noordelijke dwarsbeuk van deze kerk en een herdenkingsbord dat de gemeente er twee jaar geleden plaatste herinneren ons bovendien blijvend aan de boerenkrijg. Tijdens de eerste wereldoorlog sneuvelden er in deelgemeente Kapellen 4 Belgische soldaten terwijl ze hun wachtpost verdedigden en werden er door de Duitsers twee burgers gedood, 4 woningen en een windmolen in brand gestoken. En tijdens de tweede wereldoorlog vielen er enkele vliegende bommen op woningen hier in de buurt en waren er in onze gemeente maar liefst 4 vliegtuigcrashes. De laatste vliegtuigcrash die we nog niet zo lang geleden ontdekt hebben was deze van een Duitse jachtbommenwerper die op 19 april 1944 neergeschoten werd en brandend neerstortte tussen de Tramstraat en de Kromstraat. Enkele Spitfires van de RAF die heel laag boven Glabbeek overvlogen merkten de           Messerschmidt van de Duitse Luftwaffe die op dezelfde hoogte hing op. En squadron leader Henry Wallace McLeod ging achter het vijandelijk toestel aan. Vanop 300 m afstand begon hij met vuren, hij verschoot maar liefst 79 granaten met zijn 20mm kanon en nog eens 200 schoten met zijn machinegeweren. Grote stukken van het Duits vliegtuig braken af en de stuurboordmotor vloog in brand. De Duitse piloot trok omhoog, maar kon geen hoogte meer halen, tolde naar omlaag en ontplofte op de grond. De Duitse piloot Unteroffizier Alfred Wachtel, geboren op 21 oktober 1921 in Schwarzwaldau overleefde de crash niet. De andere inzittende kon nog uit het vliegtuig springen en zijn valscherm ging pas bij het raken van de telefoondraden langs de spoorbaan op het laatste ogenblik open. De Duitsers kwamen zeer snel na de crash het vliegtuig en de slachtoffers ophalen. Aan het begin van de Tramstraat herinnert intussen een herdenkingsbord ons sinds verleden jaar blijvend aan deze vliegtuigcrash. We gedenken vandaag ook twee militairen uit onze gemeente die omkwamen in Oost-Congo tijdens de nadagen van de onafhankelijkheid van Congo in 1960, tijdens één van de zwaarste ongevallen uit de geschiedenis van de Belgische luchtmacht. Het ongeval maakte 41 slachtoffers, twee van hen waren jonge miliciens uit Glabbeek. De 20-jarige korporaal Joseph Frans Toussaint uit Glabbeek-Zuurbemde en de 20-jarige soldaat Renatus Vanhove uit deelgemeente Kapellen kwamen om tijdens deze crash. Door dit zware bilan behoort de vliegtuigcrash in Sake-Masisi tot één van de drie zwaarste catastrofen uit de geschiedenis van de Belgische luchtmacht.  Herdenkingsborden op de kerkhoven van Kapellen en Zuurbemde laten hun tragisch verhaal intussen verder leven bij de toekomstige generaties.

Geachte aanwezigen,

Als gemeentebestuur hechten we veel waarde aan het herdenken van alle soldaten en burgers die stierven of geleden hebben door oorlogsleed. Vandaag herdenken we niet alleen alle moedige Belgische soldaten die hun leven lieten voor ons vaderland, maar eren we ook alle buitenlandse soldaten die tijdens de oorlogen zij aan zij, schouder aan schouder met onze voorouders hebben gevochten voor de vrijheden die wij vandaag kennen. Wij brengen vandaag hulde aan de talrijke dappere inwoners die tijdens de tweede wereldoorlog actief waren binnen het verzet en opkwamen voor hun land en hun dorp, dat gebukt ging onder de bezetting. En we gedenken de talrijke inwoners die tijdens de oorlogen omkwamen enkel en alleen omdat ze op de verkeerde dag op de verkeerde plaats waren.

Dames en heren,

Op deze wapenstilstand wil ik ook even terugkijken naar het oorlogsjaar 1917, nog maar honderd jaar geleden. Dit oorlogsjaar 1917 wordt door vele historici als het bloedigste oorlogsjaar uit de Belgische geschiedenis beschouwt. De Eerste Wereldoorlog vormt bovendien onmiskenbaar één van de meest donkere pagina’s uit onze geschiedenis. Nooit eerder was oorlog immers zo bruut en alomvattend. Nooit eerder werden er zoveel slachtoffers gemaakt, verspreid over zo'n groot gebied. Maar in 1917 escaleerde de Groote Oorlog in Vlaanderen tot een Totale Oorlog waarbij wetenschap, techniek, industrie en economie de tandwielen van een oorlogsmachine werden die op volle toeren draaide. Aan het front tartte de omvang en de hevigheid van het geweld alle verbeelding. Een ongezien aantal troepen, moderne wapens en nieuwe technieken vormden het radarwerk van legers met een enorme vernietigingskracht. In de zomer van 1917 werd voor het eerst door de Duitse legers mosterdgas gebruikt om de Britten mee te bestoken. En de gruwelijke slag van ‘Passendale’ die plaatsvond tussen 31 juli tot 10 november 1917 met duizenden slachtoffers langs beiden zijden nam ronduit mythische proporties aan. Passendale is voor de Britten wat Verdun is voor de Fransen en werd al vlug omgedoopt tot 'Passion-dale' of dal van het lijden. In 1917 bereikte de gruwelijkheid van de oorlog haar hoogtepunt en er ontstond oorlogsmoeheid, waardoor het dus niet hoeft te verwonderen dat de legers te kampen kregen met heel wat muiterij. Tijdens de evocatie van Glabbeek Herdenkt na deze herdenkingsviering gaan we hier dankzij de getuigenissen en dagboeken van twee jongens uit ons dorp dieper op in.

Beste inwoners,

Als gemeentebestuur vinden we herdenkingen zoals vandaag, het plaatsen van herdenkingsborden en herdenkingseducatie zeer belangrijk. Ze helpen immers mee de herinneringen levend te houden, de herinneringen aan de gruwelen die zich hebben afgespeeld in ons eigen dorp, nog maar enkele tientallen jaren geleden. Dat we verleden jaar als kleine gemeente dankzij de inzet en hulp van vele vrijwilligers de gecrashte Britse bommenwerper Lancaster NN775 in deelgemeente Bunsbeek hebben kunnen opgraven, en we hierdoor ook de lichamen van de laatste drie bemanningsleden die al 72 jaar achtergelaten waren in een weide naar hun laatste waardige rustplaats hebben kunnen brengen was vooral een gebaar van respect naar deze soldaten, hun familie en de landen vanwaar ze kwamen. Maar wat de zoektocht naar de Lancaster NN775 pas echt een diepmenselijk project maakte, was het feit dat wij als gemeentebestuur en inwoners van Glabbeek na 72 jaar aan de families van de slachtoffers eindelijk antwoorden kon geven op hun vele onbeantwoorde vragen.Ik wil eindigen door in het bijzonder in gedachte te zijn bij alle slachtoffers van de vele oorlogen, conflicten en terroristische aanslagen overal ter wereld. Want het is onze politieke, democratische en menselijke plicht dat we zorgen dat ook zij die na ons komen, achterom kijken en lessen trekken uit deze vreselijke episodes van ons verleden.  De geschiedenis moet voor onze kinderen, kleinkinderen en achterkleinkinderen een waarschuwing zijn voor de gevolgen van oorlog. Al deze verhalen moeten we blijven herdenken en zijn een waarschuwing voor de gevolgen van blinde haat, totalitarisme en extremisme. Net hier ligt daarom een belangrijke taak weggelegd voor ons als gemeentelijke overheid om te blijven investeren in herinneringseducatie en in goed onderwijs.

Ik dank U.

Peter Reekmans
Burgemeester
11 november 2017

Deel deze pagina
Afdrukken