Herdenkingsrede 11 november 2020 van burgemeester Peter Reekmans

Publicatiedatum: 12/11/20

Beste inwoners

Op 11 november, wapenstilstandsdag herdenken we met Glabbeek Herdenkt traditioneel onze oorlogsslachtoffers. Maar dit jaar herdenken we in het bijzonder het einde van de Tweede Wereldoorlog intussen 75 jaar geleden. De voorbije jaren herdachten we als gemeentebestuur al in het bijzonder de soldaten en burgers die tussen 1914 en 1918 omkwamen in al onze deelgemeenten. De Heemkundige Kring en de gemeentelijke cultuur- en erfgoedraad speelden hierbij een enorm belangrijke rol. Maar ook onze toneelverenigingen brachten mee onze lokale geschiedenis terug tot leven. Door ons gemeentelijk erfgoed -en cultureel beleid op elkaar af te stemmen zorgen we er net voor dat heel wat inwoners onze lokale geschiedenis kennen.

Wij herdenken vandaag alle oorlogsslachtoffers van onschuldige burgers tot soldaten die vochten voor de vrijheden die wij vandaag gelukkig kennen. Want de Tweede Wereldoorlog vormt onmiskenbaar een nog donkere pagina in onze geschiedenis. De trieste balans van de Tweede Wereldoorlog is dan ook onbevattelijk: bijna 70 miljoen mensen werden gedood. De grote meerderheid van die tientallen miljoenen slachtoffers waren burgers. Het waren heel wat onschuldige mensen die in de verste verte iets met de oorlog te maken hadden, maar er toch hun leven bij inschoten. Dankzij de Heemkundige Kring van Glabbeek kon ik onlangs de doodsbrief bemachtigen van de broer van mijn grootvader, René Reekmans die één van de talrijke burgerslachtoffers was in de begindagen van WO II intussen tachtig jaar geleden. René Reekmans uit Bunsbeek was 31 jaar en hij stierf samen met zijn schoonbroer Jozef Hognoul uit Hoeleden toen zij zich als onschuldige burgers in een beek verschuilden en onder mitrailleurvuur werden genomen door een vijandelijk vliegtuig. Zij overleefden net zoals vele anderen de oorlog niet, enkel omdat ze op de verkeerde dag op de verkeerde plaats waren.

De strijdende partijen bestonden tijdens WO II uit 110 miljoen soldaten, maar ruim 1,7 miljard mensen werden betrokken in dit oorlogsleed. En voor miljoenen overlevenden ging de beproeving ook door toen de wapens zwegen. In Europa ontwikkelde zich op het einde van de Tweede Wereldoorlog een ongekende vluchtelingencrisis, waarbij velen naar huis probeerden terug te keren. WO II was naar alle maatstaven veruit het meest kostbare en verwoestende conflict aller tijden. Deze oorlog en de Duitse bezetting hebben ook in ons land, in deze regio en ons dorp een zware tol geëist, en heel diepe wonden geslagen. Toen het Duitse leger op 10 mei 1040 binnenviel werd ons land op amper 18 dagen veroverd. Tijdens deze achtiendaagse veldtocht sneuvelden er 5.481 Belgische soldaten en 6.500 burgers.

Ik wil vandaag in het bijzonder hulde brengen aan onze oorlogsburgemeesters: burgemeester Victor Mertens van Glabbeek-Zuurbemde, burgemeester Leo Van Autgaerden van Bunsbeek, burgemeester René Goedhuys van Attenrode-Wever en burgemeester Evarist Anter van Kapellen. Zij hebben zich alle vier tijdens de oorlogsjaren maximaal ingezet voor onze bevolking en daar waar ze konden het verzet tegen de Duitse bezetter ondersteund.De lokale overheden en burgemeesters probeerden na de capitulatie van ons land de kalmte en orde te bewaren. De wreedheden tegen burgers door de Duitse bezetter in 1914 bij het uitbreken van WO I waren namelijk nog een levendige herinnering. De Belgische gezagdragers werden vanaf 28 mei 1940 geconfronteerd met een vijandige bezetter en diens radicaal ideologisch programma. Voor al deze Belgische bestuurders stond het burgerlijk mobilisatieboekje op dat moment gelijk aan de bijbel. Dit vooroorlogse document bevatte de richtlijnen voor het handelen van elke gezagsdrager in oorlogstijd. Het steunde op het internationale oorlogsrecht en met name op de conventie van Den Haag uit 1907. De gezagsdragers waren bij de Duitse inval verplicht om op post te blijven en het beleid van de bezetter tot op zekere hoogte uit te voeren in het belang van de bevolking. Maar waar lag de grens? Gezagdragers dienden ontslag te nemen als de bezetter bevelen gaf die onverenigbaar waren met de plichten van getrouwheid tegenover het vaderland. Deze richtlijnen bleken al snel niet te beantwoorden aan de realiteit. Want ondanks de ervaringen uit de Eerste Wereldoorlog was daar nauwelijks over nagedacht. Door een snel gestemde besluitwet op 10 mei 1945 werd het comité van secretarissen-generaal van de ministeriële departementen in afwezigheid van de regering de hoogste Belgische gezagsdragers. Zij waren niet alleen nauwelijks voorbereid hierop, maar algauw nam ook de druk van de bezetter op hen toe. Secretarissen-generaal die teveel weerstand boden kregen van de Duitse bezetter een ambtsverbod en werden vervangen door Duitsgezinde bestuurders. Vooral de benoeming van een VNV’er op Binnenlandse Zaken was een absoluut keerpunt, doordat vanaf toen massaal collaborateurs benoemd werden op heel wat bestuursniveaus. Deze collaborateurs, in de volksmond “Zwarten” genoemd voerden de doelstellingen van de bezetter bewust en zonder dwang uit. Ongeveer 100.000 Belgen collaboreerden met de Duitse bezetter en gaven deze samenwerking op politiek, militair, politioneel, cultureel en economisch gebied gestalte. Maar collaborateurs waren er tijdens de oorlogsjaren in vele maten en soorten. Vooral de militaire en politionele collaborateurs, ook de zwarte brigades genoemd zorgden door hun snelle machtsverwerving voor een spiraal van geweld en terreur. Zij maakten deel uit van de bezettingsmacht en bestreden vooral het Belgisch verzet dat weerstand bood.Maar daarnaast waren er uiteraard ook veel economische collaborateurs, of zeg maar opportunisten die profiteerden van de Duitse oorlogsvoering enkel voor hun eigen profijt.

Het verzet of de weerstand, dat in de volksmond de witte brigade werd genoemd waren patriotten die opkwamen voor ons vaderland. Tegen het einde van de oorlog waren ze met ruim 150.000 verzetsstrijders waarvan er meer dan 30.000 in 1944 in handen vielen van de Duitse bezetter en waarvan de helft van hen het niet overleefde. Tussen 1940 en 1944 kwamen er in totaal maar liefst 80.000 Belgen om tijdens de oorlogsterreur. Heel wat weerstanders, maar ook onschuldige burgers werden opgepakt en vermoord door verklikking. Vaak lagen pure afrekeningen die compleet niets met deze oorlog te maken hadden aan de basis van heel wat verklikkingen. Deze verklikkers waren de stille doders van heel wat medeburgers die valselijk beticht werden. En gelukkig bestond er tijdens WO II nog geen sociale media. Ik wil vandaag ook drie weerstanders uit ons eigen dorp herdenken, zij zijn helden van bij ons die onterecht de hoogste prijs betaalden. Jozef Denruyter, René Laermans en Georges Lambrechts werden 76 jaar geleden op 19 oktober 1943 gefusilleerd door de Duitse bezetter. Zij wilden met hun verzetsdaden enkel het leven van hun medemensen verbeteren tijdens de oorlog. Zij waren geen moordenaars, zij waren geen soldaten, maar waren drie jonge patriotten die genadeloos vermoord werden door de Duitse bezetter.

België was het eerste Europees land dat met de terugkeer van de federale regering op 8 mei 1944 vanuit Londen naar Brussel na de bevrijding opnieuw een grondwettelijke regering had. Maar ook al was ons land officieel bevrijd, onze bevolking bleef angstig doordat de Duitsers het bevrijde België vanaf oktober 1944 begonnen te bestoken met vliegende bommen. De V1 en V2 waren de eerste raketten die vanop lange afstand door de vijand konden afgevuurd worden. Het Brits leger plaatste afweergeschut op meerdere plaatsen in onze gemeente zoals op de Hoeledensesteenweg in Bunsbeek, op het kruispunt van de Pamelenstraat en de Meenselbeekstraat op de grens van Bunsbeek en Glabbeek en in de Tramstraat in Kapellen. Maar dit afweergeschut kon niet vermijden dat er drie van deze vliegende bommen op ons dorp terecht kwamen. Eén vliegende bom kwam terecht op een huis in de Zandstraat in Kapellen waarbij de bewoonster om het leven kwam en twee andere vliegende bommen richtten enorm veel schade aan woningen in de Torenstraat in Wever en op de hoek van de Dorpsstraat en de Stationsstraat in Kapellen. Pas na de val van Berlijn op 2 mei 1945 toen Duitsland zich vijf dagen later onvoorwaardelijk overgaf aan de geallieerden was de Tweede Wereldoorlog in Europa officieel ten einde en verdween pas de angst bij onze inwoners en landgenoten.

Sinds ik burgemeester ben nodig ik elk jaar defensie uit om samen de bloemenhulde aan onze oorlogsmonumenten te doen. Want Glabbeek en zijn deelgemeenten hebben namelijk al jaren een speciale band met ons leger. Deze band gaat al terug sinds het Belgisch leger onze dorpen verdedigde tijdens de Eerste Wereldoorlog. In 1939 werd er zelfs een militair vliegveld aangelegd in ons dorp. En na de Tweede Wereldoorlog bij de oprichting van de Mobilisatiekernen om over het ganse land vlug materiaal en manschappen ‘gemobiliseerd’ te krijgen kwam het regiocommando van de Mobilisatiekern MK 29 in Glabbeek terecht. De Mobilisatiekern (MK) 29 beschikte over 5 depots in Glabbeek, Attenrode-Wever, Vissenaken, Linter en Neerhespen. En op het voormalig militair domein langs de Steenbergestraat was er tot 1987 het depot MK 29/2 en het stafgebouw van de Mobilisatiekern 29 gehuisvest.

Laat ons daarom vandaag op deze belangrijke datum van 11 november lessen trekken uit ons verleden, dat oorlog nooit een middel kan en mag zijn om conflicten op te lossen. Het is daarom onze democratische en menselijke plicht dat we zorgen dat ook zij die na ons komen, achterom kijken en lessen blijven trekken uit dit verleden. De geschiedenis moet voor onze kinderen en kleinkinderen een waarschuwing zijn voor de gevolgen van totalitarisme, demagogie, haat en extremisme. Hier ligt een heel belangrijke taak weggelegd voor de overheid, maar vooral ook voor ons als lokale overheid. Er moet blijvend geïnvesteerd worden in herinneringseducatie en in onderwijs, want goed onderwijs is namelijk het doeltreffendste wapen tegen oorlog.

Laat ons vandaag allen herdenken die hun leven gaven voor onze vrijheden van vandaag.

Burgemeester Peter Reekmans,

11 november 2020

Deel deze pagina
Afdrukken